profi_Mayıs (2) - page 50

profi
UZMAN GÖRÜŞÜ
profi / Mayıs 2020 /
48
SELAMI İLERI
Korona günlerinde
tarım makineleri
endüstrisi
D
ünyada ve ülkemizde Covid-19
salgını son günlerde nihayet ya-
tay bir seyir izlemeye başladı;
en azından grafiklerde platoya
ulaşıldığı anlaşılıyor. Normalleşme süreci
için çok farklı görüşler ortaya konulsa da
bu konuda şimdiden net bir tahmin yapmak
oldukça zor. Salgınla birlikte ülke ekonomi-
lerinde yaşanan daralma, üretimin ve dış
ticaretin dikkat çekici bir seviyede azalma-
sı, bu dönemin genel sağlık sorunlarının dı-
şında en çok konuşulan konularının başında
geliyor. Dış ticaretin azalması tahminlerin
de ötesinde resmi rakamlara da yansımış
durumda; 1-19 Nisan dönemindeki tarım
makineleri ihracatı, 2019 yılına göre yüzde
39,6 seviyesinde geriledi. 1 Ocak- 19 Ni-
san 2020 dönemindeki değişim ise (geçen
seneye göre) yüzde -4,8 seviyesinde. Bu
azalmanın temel nedeninin traktör üretimi
yapan bazı fabrikaların üretime zorunlu
olarak ara vermesinden kaynaklandığı dü-
şünülüyor. Tabii sadece tarım makineleri
değil, tüm makine sektöründe çok dikkat
çekici bir düşüş yaşanıyor. Makine sektö-
ründe Nisan ayının ilk 19 gününde yaşa-
nan daralma yüzde 44’e ulaşmış durumda.
Ocak-Nisan dönemindeki ihracatımız ise bir
önceki yıla göre yüzde 9,3 azaldı.
Diğer yandan dünya mal ticaretinin yavaş-
laması nedeniyle aksam ve parça fiyatla-
rında bu dönemde bir değişkenlik yaşa-
nabileceği hususu çeşitli mecralarda dile
getiriliyor. Buna bir de ülkelerin finansal
kaynak yaratmak için gümrük vergilerini
arttırması ihtimali de eklenirse, son ürün
fiyatlarında kaçınılmaz bir biçimde ar-
tışların yaşanması muhtemel gözüküyor.
Nitekim Türkiye’de birçok sanayi ürünü
için –geçici de olsa- ilave gümrük vergisi
getirilmiş durumda. Bu ürünlerin bir kısmı
makine üretiminde de kullanılan aksam ve
parçalar olduğu için kurların da artmasının
baz etkisiyle son ürün fiyatlarında önü-
müzdeki günlerde artışların yaşanması dü-
şünülebilir. Bunun tarım makinelerine olan
yansımasını, önümüzdeki aylardaki TÜİK
istatistiklerinden takip edeceğiz. Salgının
sektörün üretim ve ihracatına olan etkisi-
nin önümüzdeki birkaç ay içinde daha geniş
bir perspektif içinde göreceğimizi tahmin
ediyorum. Dünya mal ticareti bu şekilde
azalırken, tarımsal ürünlerde de benzer bir
durum söz konusu ama sebebi çok daha
farklı. AB ülkelerinin yanı sıra ABD, Kana-
da ve İngiltere’nin de aralarında bulundu-
ğu 24 Dünya Ticaret Örgütü üyesi ülke, 22
Nisan’da “Covid-19 Salgınına Açık ve Ön-
görülebilir Ticaretle Yanıt Vermek” başlıklı
ortak bir açıklama yaptı. Ortak açıklamada,
Covid-19 pandemisi nedeniyle ülkelerin ta-
rımsal ticarete getirdikleri kısıtlamalar ve
gereksiz ürün stoklamanın, gıda güvenliği
için tehdit oluşturduğu uyarısı yapıldı.
Tarım ve makine endüstrisinde dış ticaret
şimdilik bu durumda. Bu dönemde sanayi-
cilerin salgınla ve salgının ekonomik etkile-
riyle başa çıkma kabiliyeti, bireysel üretim
organizasyonlarına, dış entegrasyon sevi-
yelerine ve kurumsal büyüklüklerine göre
önemli ölçüde değişiklik gösteriyor. MAK-
FED tarafından Mart ayının sonunda ya-
pılan ve tüm makine sektörünü kapsayan
bir anketin sonuçları, salgının sektörümüze
olan etkisini de net bir biçimde ortaya ko-
yuyor. Buna göre tarım makineleri endüst-
risinde anket dönemi itibariyle faaliyetine
devam eden firmalarda, mevcut kapasitede
ortalama yüzde 18 azalma dikkat çekiyor.
Bu süreçte işletmelerin yüzde 13’ünün fa-
aliyetine geçici bir süre için ara verdiği hu-
susu, anketin bir diğer önemli sonucu. Yine
anket sonuçlarına göre Mart 2020 itibariy-
le sektörde mevcut siparişlerin tamamlama
süresi ortalama 2,2 ay olarak karşımıza
çıkıyor. Bu dönemde yeni yerel siparişler
normal seyrin yüzde 47’si mertebesinde
iken bu oran yurt dışı siparişler için yüzde
31,4 seviyesinde. Anketin Nisan ayı sürümü
yazımızı kaleme aldığımız bu günlerde he-
nüz yayınlanmamıştı ama bu son sürümün
Covid-19’un sektöre olan etkisini daha net
bir biçimde göstereceği muhakkak. Tarım
makineleri endüstrisinde genel üretim, gö-
rece olarak geçen seneye göre daha iyi bir
seviye de olsa da, 2017 ve 2018 yılının ilk
çeyreğindeki kapasite kullanım oranlarının
oldukça gerisinde (Şubat 2018’de üretim
endeksi 134,9 iken, Şubat 2020 endeksi
79,7’dir. Endeks Ocak 2019’da 45,4 sevi-
yesine kadar düşmüştür). Yine de makine
segmentinde durumu görece iyi olan sek-
törlerden birisi –gıda güvenliğindeki önemi
nedeniyle- tarım makineleri diyebiliriz. Bu
durum, tarım makineleri sektörünün ne
kadar önemli olduğunun da bir göstergesi
olsa gerek. Bu önem çerçevesinde, sektör
politikalarının, destekleme unsurlarının ye-
niden gözden geçirilmesinde büyük fayda
olacağı kesin.
1...,40,41,42,43,44,45,46,47,48,49 51,52,53,54
Powered by FlippingBook